حمام در تخت بیمار؛ چکلیست ایمنی و حفظ حریم
این مطلب بر پایهی سیاست تحریریه حالنو منتشر شده است؛ شیوهی ارزیابی تخصصی را در سیاست بازبینی پزشکی ببینید.
# حمام در تخت بیمار؛ چکلیست ایمنی و حفظ حریم
حمام در تخت بیمار زمانی مطرح میشود که رفتن به حمام یا دوش گرفتن برای فرد دشوار یا ناایمن است؛ برای مثال، بیمار توان نشستن یا راهرفتن کافی ندارد، پس از بیماری بسیار ضعیف شده یا طبق برنامه مراقبتی باید در تخت بماند. هدف فقط شستن بدن نیست. این زمان میتواند فرصتی برای حفظ احساس آراستگی، کمک به آرامش، تعویض لباس و ملحفه و مشاهده دقیق پوست باشد. بااینحال، یک روش عمومی برای همه وجود ندارد و نوع کمک باید با وضعیت هوشیاری، درد، توان حرکت، بیماری زمینهای، زخم، جراحی، سوند یا سایر تجهیزات پزشکی فرد سازگار شود.
این راهنما برای خانوادهها و مراقبان بیمار در منزل، از جمله خانوادههای مشهد، یک چکلیست عملی ارائه میکند. توصیهها جای ارزیابی پزشک، پرستار یا کاردرمانگر را نمیگیرند. اگر بیمار محدودیت حرکتی پس از جراحی، آسیب ستون فقرات یا لگن، زخم باز، درد شدید، دستگاه پزشکی متصل یا برنامه مراقبتی اختصاصی دارد، همان دستور اختصاصی بر توصیههای عمومی مقدم است.
اگر هنگام آمادهسازی یا شستوشو، بیمار دچار تنگی نفس ناگهانی، درد شدید قفسه سینه، غش یا کاهش تازه سطح هوشیاری شد، خونریزی قابل توجه و کنترلنشده داشت یا هنگام جابهجایی احتمال آسیب جدی ایجاد شد، کار را متوقف کنید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. تا رسیدن کمک، بیمار را بیدلیل حرکت ندهید و راهنمایی اپراتور اورژانس را دنبال کنید.
حمام در تخت برای چه بیماری مناسب است؟
بر اساس راهنمای خدمات سلامت همگانی بریتانیا درباره کمک به نظافت فرد تحت مراقبت، فردی که حرکت بسیار محدودی دارد ممکن است به شستوشو در تخت نیاز پیدا کند. بااینحال، کمتحرکی بهتنهایی به این معنا نیست که مراقب باید همه کارها را به جای بیمار انجام دهد. ابتدا مشخص کنید بیمار چه بخشهایی را میتواند با امنیت انجام دهد: شاید بتواند صورت و دستها را خودش بشوید، حوله را نگه دارد، لباس تمیز را انتخاب کند یا درباره ترتیب شستوشو نظر بدهد.
حمام در تخت ممکن است در این موقعیتها بخشی از برنامه مراقبت باشد:
- بیمار نمیتواند بدون خطر به حمام منتقل شود؛
- ایستادن یا نشستن طولانی او را بسیار خسته میکند؛
- جابهجایی به علت درد، ضعف یا محدودیت موقت باید کاهش یابد؛
- فضای حمام برای وسیله کمکی یا همراهی مراقب مناسب نیست؛
- تیم درمان برای دورهای مشخص، مراقبت بهداشتی در تخت را پیشنهاد کرده است.
پیش از انتخاب این روش، از خود بیمار و در صورت لزوم از تیم درمان بپرسید آیا گزینهای با استقلال بیشتر وجود دارد؛ مانند شستوشوی بخشی از بدن کنار تخت، استفاده از صندلی حمام تأییدشده یا کمک محدود هنگام رفتن به حمام. انتخاب روش باید بر پایه توان واقعی و برنامه ایمنی فرد باشد، نه فقط سرعت یا راحتی مراقب.
چه زمانی حمام را شروع نکنیم؟
گاهی بهترین تصمیم این است که شستوشوی کامل را به زمان دیگری موکول کنیم و فقط نیاز فوری را برطرف کنیم. در موارد زیر، پیش از شروع با پزشک یا پرستار مسئول هماهنگ کنید:
- بیمار امروز نسبت به معمول خوابآلودتر، گیجتر یا بیحالتر است؛
- با حرکت اندک دچار تنگی نفس تازه، سرگیجه، درد قفسه سینه یا درد شدید میشود؛
- پس از عمل جراحی، محدودیت وضعیت بدن یا ممنوعیت خیسشدن پانسمان دارد؛
- احتمال آسیب ستون فقرات، شکستگی یا دررفتگی وجود دارد؛
- زخم، تاول، خونریزی، التهاب گسترده یا ترشح تازه دیده میشود؛
- سوند، درن، اکسیژن یا وسیلهای متصل است و مراقب روش محافظت از آن را نمیداند؛
- بیمار بهروشنی مخالفت میکند و وضعیت فوری بهداشتی وجود ندارد.
در یک روز سخت میتوان کار را کوتاهتر کرد: صورت و دستها، زیر بغل، چینهای مرطوب و ناحیه تناسلی را بر اساس نیاز تمیز کرد و شستوشوی کامل را پس از بهترشدن حال بیمار انجام داد. اجبار، عجله یا نادیدهگرفتن درد میتواند اعتماد بیمار را از بین ببرد و خطر آسیب را بیشتر کند.
رضایت و حریم؛ اولین مرحله حمام بیمار
بیمار حتی زمانی که برای انجام کارهای روزمره وابسته است، حق انتخاب و حریم شخصی دارد. پیش از لمس بدن، کار را با زبان ساده توضیح دهید، رضایت بگیرید و بپرسید چه زمان، ترتیب، شوینده، حوله یا لباس تمیزی را ترجیح میدهد. اگر بیمار قادر به تصمیمگیری نیست، برنامه مراقبتی و نظر نماینده قانونی یا خانواده باید در کنار حفظ کرامت او رعایت شود؛ اما واکنشهای ناراحتی یا ترس همچنان مهماند و نباید نادیده گرفته شوند.
در اتاق را ببندید، پرده را بکشید و ورود افراد را محدود کنید. فقط بخشی از بدن را که همان لحظه شسته میشود بیرون از پوشش نگه دارید و پس از خشککردن، دوباره بپوشانید. پیش از رسیدن به ناحیه تناسلی توضیح دهید و اجازه بگیرید. اگر بیمار درباره جنسیت مراقب ترجیحی دارد، تا حد امکان آن را در برنامهریزی لحاظ کنید. گفتوگو باید محترمانه باشد؛ صحبت درباره بدن بیمار با فرد دیگری در حضور او، بدون مشارکتدادنش، احساس بیاختیاری ایجاد میکند.
برای بیماری که دچار اختلال حافظه یا زوال شناختی است، توضیحهای کوتاه و یکمرحلهای مفیدتر است: «حالا دست راست را میشوییم» و سپس مرحله بعد. وسایل آشنا، ساعت همیشگی و حضور فردی که بیمار میشناسد ممکن است همکاری را آسانتر کند. اگر مقاومت شروع شد، مکث کنید، علتهایی مانند درد، خجالت، سردی، خستگی یا ترس را بررسی کنید و در نبود نیاز فوری، کمی بعد دوباره تلاش کنید.
چکلیست وسایل لازم برای شستوشو در تخت
همه وسایل را پیش از شروع در دسترس قرار دهید تا بیمار حتی برای چند لحظه تنها نماند. وسایل مورد نیاز باید با برنامه فردی بیمار هماهنگ باشند، اما معمولاً این موارد کاربرد دارند:
- یک لگن تمیز با آب ولرم و راحت برای بیمار؛
- چند لیف یا پارچه نرم و تمیز؛
- دستکم دو حوله تمیز برای خشککردن و پوشاندن بدن؛
- شوینده ملایم و مورد تأیید بیمار یا تیم درمان؛
- لباس، پوشینه و ملحفه تمیز در صورت نیاز؛
- دستکش یکبارمصرف برای موقعیتهایی که احتمال تماس با ترشحات بدن، مدفوع، ادرار، خون یا پوست آسیبدیده وجود دارد؛
- کیسه جدا برای لباس و زباله آلوده؛
- مرطوبکننده ساده، فقط اگر برای پوست بیمار مناسب و در برنامه او تأیید شده است؛
- شانه و وسایل شخصی خود بیمار؛
- برگه یا برنامه ثبت مراقبت و یک خودکار.
از لیف، حوله، صابون قالبی، تیغ یا وسایل شخصی مشترک استفاده نکنید. مواد ضدعفونیکننده سطوح، الکل، سفیدکننده و محلولهای قوی برای شستوشوی پوست ساخته نشدهاند و نباید جای شوینده مناسب بدن را بگیرند. محلول دارویی یا شستوشوی ویژه، از جمله محصول مربوط به زخم، فقط مطابق دستور مشخص برای همان بیمار مصرف شود.
آمادهسازی اتاق، آب و خود بیمار
دمای اتاق را پیش از برداشتن پوشش بیمار راحت کنید و جریان مستقیم باد کولر یا پنجره را از روی تخت بردارید. این نکته برای خانههای مشهد در روزهای گرم نیز مهم است: خنککردن اتاق نباید باعث شود بدن خیس بیمار در معرض باد مستقیم قرار بگیرد. نور باید برای دیدن رنگ و وضعیت پوست کافی باشد، اما آسایش و حریم فرد حفظ شود.
آب باید برای بیمار ولرم و خوشایند باشد، نه داغ. ابتدا با روش ایمن گرما را بررسی کنید و سپس از خود بیمار هم بپرسید؛ کاهش حس در سالمندی، دیابت، آسیب عصبی یا مصرف برخی داروها ممکن است تشخیص گرما را دشوار کند. آب داغ را کنار تخت و در محلی که احتمال ریختن دارد نگذارید. اگر آب در طول کار سرد یا آلوده شد، آن را تعویض کنید.
زیورآلات و ساعت خود را درآورید، ناخنها را کوتاه نگه دارید و دستها را پیش و پس از مراقبت تمیز کنید. راهنمای دولت بریتانیا درباره پیشگیری و کنترل عفونت در مراقبت اجتماعی بر بهداشت دست و استفاده متناسب از دستکش هنگام احتمال تماس با مایعات بدن یا پوست آسیبدیده تأکید دارد. دستکش جای شستن دستها را نمیگیرد و باید بین کار آلوده و تمیز تعویض شود.
پیش از شروع، درد، هوشیاری و توان مشارکت بیمار را بسنجید. زنگ، تلفن یا وسیله درخواست کمک را نزدیک تخت بگذارید. تخت را در ارتفاعی قرار دهید که مراقب بیش از حد خم نشود، اما فقط اگر روش کار با تخت و قفلکردن آن را میدانید. چرخهای تخت یا وسیله متحرک باید طبق دستور سازنده ثابت باشند. پس از پایان نیز تخت را به ارتفاع امن همیشگی برگردانید.
جابهجایی ایمن؛ بیمار را نکشید و بلند نکنید
چرخاندن بیمار برای شستن پشت بدن میتواند پرخطرترین بخش کار باشد. راهنمای NHS درباره حرکت، بلندکردن و جابهجایی فرد تحت مراقبت هشدار میدهد روش نادرست میتواند هم به مراقب و هم به بیمار آسیب برساند. پوست شکننده نیز هنگام کشیدهشدن روی ملحفه ممکن است صدمه ببیند. بنابراین پیش از اولین حمام در تخت، روش چرخاندن، تعداد افراد لازم و وسیله مناسب باید توسط پرستار، کاردرمانگر یا فرد آموزشدیده برای همان بیمار نشان داده شود.
این اصول عمومی را رعایت کنید:
- هر مرحله را پیش از حرکت برای بیمار توضیح دهید و مشارکت او را بخواهید؛
- اگر برنامه میگوید دو نفر لازم است، هرگز کار را تنهایی انجام ندهید؛
- بیمار را از بازو، شانه، گردن، ملحفه شل یا لوله پزشکی نکشید؛
- کمر را نپیچانید و همزمان با خمشدن، وزن بیمار را بلند نکنید؛
- از بالابر، تخته انتقال یا ملحفه لغزنده فقط پس از آموزش و مطابق دستور سازنده استفاده کنید؛
- پیش از حرکت، مسیر سوند، درن، لوله اکسیژن و سایر اتصالات را ببینید و از کشیدهشدن یا گیرکردن آنها جلوگیری کنید؛
- اگر بیمار درد، سرگیجه، تنگی نفس یا ترس شدید پیدا کرد، حرکت را متوقف کنید.
بدن بیمار را با بالشها در وضعیت آموزشدادهشده حمایت کنید. قرارگیری درست پس از حمام نیز بخشی از مراقبت است. اگر درباره وضعیت مناسب، حفاظت از مفصل یا نقاط فشار مطمئن نیستید، حدس نزنید و از تیم درمان آموزش بگیرید.
روش گامبهگام حمام در تخت بیمار
راهنمای مدلاینپلاس درباره حمام در تخت پیشنهاد میکند وسایل پیشاپیش آماده شوند، اتاق گرم باشد، فقط قسمت در حال شستوشو بیرون بماند و پوست، بهویژه چینها، پس از آبکشی با ضربههای آرام حوله خشک شود. ترتیب زیر یک چارچوب عمومی است و باید با برنامه شخصی بیمار تطبیق داده شود.
۱. صورت، گردن و گوشها
صورت را معمولاً با پارچه جداگانه و آب تمیز شروع کنید. چشمها را با بخش تمیز پارچه و حرکت آرام از گوشه داخلی به سمت بیرون پاک کنید و برای چشم دوم از قسمت تازه استفاده کنید. نزدیک چشم از صابون استفاده نکنید. سپس پیشانی، گونهها، اطراف بینی، چانه، پشت گوش و گردن را تمیز و بهآرامی خشک کنید. چیزی را داخل مجرای گوش فرو نبرید.
۲. بازوها، دستها و زیر بغل
یک حوله زیر بازوی بیمار بگذارید، عضو را حمایت کنید و آن را بیش از دامنه راحت حرکت ندهید. از شانه به سمت دست بشویید، آبکشی کنید و خشک نمایید. کف دست، بین انگشتان و زیر بغل را فراموش نکنید. اگر بیمار میتواند، اجازه دهید دست و ساعد را خودش بشوید. در پوست خشک یا حساس، مالش شدید و استفاده زیاد از شوینده مناسب نیست.
۳. سینه و شکم
پوشش را فقط به اندازه لازم کنار بزنید. پوست سینه و شکم را با حرکات ملایم بشویید، آبکشی کنید و بدون ساییدن خشک نمایید. چینهای زیر سینه یا شکم را دقیقتر خشک کنید، زیرا باقیماندن رطوبت ممکن است پوست را تحریک کند. هرگونه قرمزی، ترک، بوی متفاوت، خارش یا ناحیه مرطوب را ثبت کنید.
۴. پاها و کف پا
حوله را زیر یک پا قرار دهید و مفاصل را حمایت کنید. ران، ساق، مچ و روی پا را بدون حرکت اجباری بشویید. بین انگشتان را تمیز و کاملاً خشک کنید. اگر بیمار دیابت، گردش خون ضعیف، زخم پا یا کاهش حس دارد، از آب داغ، سایش شدید، بریدن ناخن یا دستکاری پینه خودداری کنید و برنامه مراقبت پای او را رعایت نمایید. تغییر رنگ، سردی غیرمعمول، ورم، تاول یا زخم باید به فرد مسئول مراقبت گزارش شود.
۵. پشت بدن و باسن
این مرحله را فقط با روش جابهجایی آموزشدادهشده انجام دهید. بیمار را به پهلو بچرخانید و با بالش یا کمک فرد دوم در وضعیت امن نگه دارید. پشت گردن، کتفها، ستون مهرهها، کمر و باسن را بهآرامی بشویید، آبکشی و خشک کنید. به پوست روی استخوان خاجی، لگن، آرنج و پاشنهها نگاه کنید. ناحیه قرمز ماندگار روی برجستگی استخوانی را ماساژ ندهید و درباره آن با پرستار یا پزشک مشورت کنید.
برای شناخت عوامل خطر و نشانههایی که باید جدی گرفته شوند، راهنمای زخم بستر در بیماران بستری؛ پیشگیری و مراقبت در منزل مشهد را نیز ببینید. حمام در تخت جای برنامه تغییر وضعیت یا تشک مناسب را نمیگیرد؛ این موارد باید بر اساس ارزیابی اختصاصی بیمار تعیین شوند.
۶. ناحیه تناسلی و اطراف مقعد
این قسمت را در پایان و با آب، دستکش و پارچه تمیز انجام دهید. دوباره رضایت بگیرید، حریم را کامل حفظ کنید و فقط بخش ضروری را باز بگذارید. جهت تمیزکردن باید از قسمت تمیزتر به سمت قسمت آلودهتر باشد. در زنان، پاککردن از جلو به عقب به جلوگیری از انتقال آلودگی مدفوع به ناحیه ادراری کمک میکند. هر بار از بخش تمیز پارچه استفاده کنید و آن را به لگن آب تمیز برنگردانید.
پوست را بدون کشیدن یا ساییدن بشویید و کاملاً خشک کنید. اگر مدفوع یا ادرار با پوست تماس داشته، مراقبت باید در همان زمان انجام شود و تا حمام کامل به تعویق نیفتد. کرم محافظ پوست، محصول درمانی یا پودر فقط مطابق برنامه فردی استفاده شود؛ لایهزدن چند محصول روی هم بدون دستور میتواند مشاهده پوست و اثر محصول را دشوار کند.
۷. تعویض لباس و مرتبکردن تخت
پس از خشکشدن کامل، در صورت تأیید، مرطوبکننده را با لایه نازک و بدون ماساژ نواحی قرمز بزنید. لباس تمیز و راحت بپوشانید و مطمئن شوید چین لباس، دکمه، لوله یا جسمی زیر بدن باقی نمانده است. ملحفه خیس یا آلوده را با روش ایمن تعویض کنید. کیسه لباس آلوده را روی زمین یا کنار وسایل تمیز نگذارید و آن را مطابق روال شستوشوی خانه جابهجا کنید.
هنگام حمام چه چیزهایی را روی پوست بررسی کنیم؟
حمام در تخت فرصت مناسبی برای مشاهده پوست است، اما مراقب نباید صرفاً با دیدن یک علامت تشخیص قطعی بدهد. رنگ طبیعی پوست هر فرد متفاوت است؛ بهتر است تغییر نسبت به روزهای قبل را پیدا کنید. این موارد را ثبت و در صورت تازهبودن، بدترشدن یا ماندگاری با پرستار یا پزشک مطرح کنید:
- قرمزی یا تغییر رنگی که پس از برداشتن فشار باقی میماند؛
- گرمی، تورم، سفتی یا درد موضعی؛
- تاول، ترک، خراش، کبودی یا زخم؛
- رطوبت ماندگار و تحریک در چینهای پوستی؛
- ترشح، بوی تازه یا خونریزی؛
- خشکی شدید، پوستهریزی یا خارش؛
- تغییر پوست اطراف پانسمان، سوند یا چسب پزشکی.
محل، اندازه تقریبی، رنگ، درد و زمان مشاهده را یادداشت کنید. بدون دستور، روی زخم ماده ضدعفونیکننده، پماد گیاهی، خمیردندان یا پودر نریزید. اگر پوست بهسرعت تیره یا تاولدار میشود، قرمزی همراه با تب یا بدحالی است، ترشح چرکی دیده میشود یا زخم عمق پیدا کرده است، ارزیابی درمانی را به تعویق نیندازید.
مراقبت از زخم، پانسمان، سوند و لولهها
حمام عمومی بدن به معنی شستن زخم یا تعویض پانسمان نیست. پانسمان را خشک و دستنخورده نگه دارید، مگر اینکه پرستار برای همان زخم روش مشخصی آموزش داده باشد. اگر پانسمان خیس، جدا یا آلوده شد، مطابق برنامه مراقبت اقدام کنید و در صورت نداشتن دستور روشن با مرکز درمانی یا پرستار تماس بگیرید.
هنگام چرخاندن بیمار، مسیر هر لوله را از بدن تا کیسه یا دستگاه دنبال کنید. لوله نباید زیر بیمار، دور نرده تخت یا میان ملحفه گیر کند. کیسه ادرار و محل اتصال را بیدلیل جدا نکنید و سوند را نکشید. شستوشوی پوست اطراف محل خروج سوند یا درن باید دقیقاً مطابق آموزش انجام شود. اگر خروجی ناگهان قطع یا بسیار متفاوت شد، لوله بیرون آمد، خونریزی یا درد تازه ایجاد شد یا پوست اطراف بهسرعت متورم و قرمز شد، از دستکاری خودسرانه خودداری کنید و راهنمایی درمانی بگیرید.
بعد از حمام چه مواردی ثبت شود؟
ثبت کوتاه و منظم به خانواده و مراقبان شیفت بعد کمک میکند تغییرات را دنبال کنند. در یک دفتر یا فرم مشترک این موارد را بنویسید:
- تاریخ و ساعت شستوشو؛
- میزان مشارکت بیمار و تحمل فعالیت؛
- درد، سرگیجه، تنگی نفس یا خستگی حین کار؛
- وضعیت پوست و محل هر تغییر تازه؛
- وضعیت پانسمانها و اتصالات، بدون ثبت اطلاعات غیرضروری؛
- تعویض لباس، پوشینه یا ملحفه؛
- محصولی که بر اساس برنامه استفاده شد؛
- موضوعی که باید به پزشک، پرستار یا خانواده گزارش شود.
عبارتهایی مانند «پوست خوب بود» اطلاعات کمی میدهند. توصیف دقیقتر مثل «قرمزی تازه به اندازه تقریبی یک سکه روی پاشنه راست، بدون زخم باز، ساعت ۱۰ دیده شد و فشار از آن ناحیه برداشته شد» برای پیگیری مفیدتر است. عکسگرفتن از بدن بیمار فقط با رضایت آگاهانه، ضرورت واقعی و روش امن نگهداری اطلاعات انجام شود؛ تلفن شخصی یا گروههای پیامرسان محل مناسبی برای تصاویر خصوصی نیستند.
حمام در تخت هر چند وقت یکبار انجام شود؟
برای همه بیماران عدد ثابتی وجود ندارد. دفعات شستوشوی کامل به ترجیح بیمار، تعریق، بیاختیاری، وضعیت پوست، فعالیت، آبوهوا، نوع بیماری و برنامه تیم درمان بستگی دارد. صورت و دستها، ناحیه تناسلی پس از آلودگی و چینهای مرطوب ممکن است بیش از حمام کامل به مراقبت نیاز داشته باشند. شستوشوی مکرر با آب داغ یا شوینده قوی میتواند خشکی و تحریک پوست را بیشتر کند.
یک برنامه انعطافپذیر بنویسید: چه قسمتهایی هر روز بررسی میشوند، شستوشوی کامل چه زمانی انجام میشود، کدام محصولات مجازند و چه علائمی باید گزارش شوند. نظر خود بیمار را وارد برنامه کنید. اگر تعریق، بیاختیاری، ترشح زخم یا وضعیت عمومی تغییر کرد، برنامه نیز باید با نظر تیم درمان بازبینی شود.
اشتباههای رایج هنگام شستوشوی بیمار بستری
بسیاری از مشکلات با چند اصلاح ساده قابل پیشگیریاند. این خطاها را در چکلیست خانواده قرار دهید:
- آمادهنکردن وسایل و تنهاگذاشتن بیمار برای آوردن حوله یا لباس؛
- بازگذاشتن کامل بدن و نادیدهگرفتن حریم یا احساس سرما؛
- استفاده از آب داغ یا محصول معطر و قوی بدون توجه به پوست بیمار؛
- برگرداندن پارچه آلوده به آب تمیز؛
- استفاده از یک پارچه برای صورت و ناحیه تناسلی؛
- خشکنکردن بین انگشتان و چینهای پوستی؛
- کشیدن بیمار روی ملحفه یا بلندکردن او بدون آموزش و کمک کافی؛
- جداکردن پانسمان یا تجهیزات پزشکی برای آسانشدن حمام؛
- ماساژ ناحیه قرمز روی برجستگی استخوانی؛
- نپرسیدن نظر بیمار یا ادامهدادن کار با وجود درد، ترس و خستگی.
اگر مراقبت روزانه میان چند نفر تقسیم میشود، یک روش مشترک و مکتوب داشته باشید. راهنمای مراقبت در منزل پس از ترخیص از بیمارستان میتواند برای تنظیم داروها، پیگیری علائم، قرارهای درمانی و آمادهسازی محیط خانه در کنار برنامه بهداشت فردی مفید باشد.
پرسشهای متداول درباره حمام در تخت بیمار
آیا حمام در تخت باید هر روز کامل انجام شود؟
نه لزوماً. نیاز هر بیمار متفاوت است. بعضی قسمتها مانند صورت، دستها، ناحیه تناسلی پس از آلودگی و چینهای مرطوب ممکن است روزانه یا بر حسب نیاز تمیز شوند، اما زمان شستوشوی کامل باید با ترجیح بیمار، وضعیت پوست و برنامه مراقبتی هماهنگ باشد.
دمای آب چقدر باشد؟
آب باید ولرم و برای بیمار راحت باشد، نه داغ. گرما را پیش از تماس با پوست بررسی کنید و نظر خود بیمار را نیز بپرسید. در کاهش حس، دیابت یا مشکلات عصبی فقط به پاسخ بیمار تکیه نکنید و روش توصیهشده تیم درمان را به کار ببرید.
آیا برای همه مراحل باید دستکش پوشید؟
دستکش زمانی لازم است که احتمال تماس با خون، ادرار، مدفوع، ترشحات، مخاط یا پوست آسیبدیده وجود دارد. برای کار تمیز روی پوست سالم ممکن است طبق برنامه مراقبتی لازم نباشد. در هر حال، بهداشت دست پیش و پس از کار ضروری است و دستکش آلوده باید پیش از رفتن به بخش تمیز تعویض شود.
دستمال مرطوب میتواند جای آب و شستوشو را بگیرد؟
بعضی محصولات مخصوص مراقبت بیمار ممکن است طبق دستور برای شستوشوی بدون آب استفاده شوند، اما دستمالهای معطر یا خانگی برای همه پوستها مناسب نیستند. برچسب محصول، حساسیت پوست و توصیه پرستار را بررسی کنید. اگر پس از مصرف قرمزی یا سوزش ایجاد شد، استفاده را متوقف و موضوع را گزارش کنید.
بیمار سوند ادراری دارد؛ آیا میتوان او را در تخت شست؟
در بسیاری از موارد شستوشوی بدن ممکن است، اما لوله و محل ورود سوند باید بدون کشش و مطابق آموزش تمیز شوند. اتصال را برای حمام باز نکنید و کیسه را در وضعیت تعیینشده نگه دارید. اگر آموزش ندارید یا درد، نشت، خون یا تغییر خروجی دیده میشود، با پرستار تماس بگیرید.
اگر هنگام حمام پوست قرمز شد چه کنیم؟
ابتدا فشار و سایش را از آن ناحیه بردارید و قرمزی را ماساژ ندهید. محل، زمان، اندازه تقریبی و علائم همراه را ثبت کنید. قرمزی ماندگار، درد، گرمی، تاول یا زخم باید توسط پرستار یا پزشک بررسی شود؛ بهویژه اگر روی پاشنه، خاجی، لگن یا آرنج قرار دارد.
اگر بیمار مبتلا به دمانس اجازه شستوشو نداد چه کنیم؟
اجبار نکنید. مکث کنید، درد، ترس، سردی یا خجالت را بررسی کنید و با جملات کوتاه، وسایل آشنا و زمان مناسبتر دوباره تلاش نمایید. اگر آلودگی فوری وجود دارد یا مقاومت تازه و غیرمعمول است، از تیم درمان درباره روش ایمن و علت احتمالی کمک بگیرید.
آیا یک نفر میتواند بیمار را برای شستن پشت بدن بچرخاند؟
پاسخ به وزن، توان مشارکت، محدودیتهای حرکتی، وضعیت پوست و تجهیزات متصل بستگی دارد. تعداد کمککنندگان باید در ارزیابی جابهجایی مشخص شود. اگر آموزش ندیدهاید یا برنامه دو نفر را لازم میداند، تنهایی اقدام نکنید.
بعد از عمل جراحی میتوان حمام در تخت انجام داد؟
فقط با رعایت محدودیتهای جراح و برنامه ترخیص. بعضی پانسمانها نباید خیس شوند و بعضی حرکات تا مدتی ممنوعاند. پیش از شروع، دستور مکتوب را بخوانید و اگر درباره زخم، بخیه، درن یا وضعیت بدن مطمئن نیستید، از تیم جراحی یا پرستار سؤال کنید.
چه زمانی حضور مراقب حرفهای کمککننده است؟
وقتی بیمار برای شستوشو، پوشیدن لباس، تعویض ملحفه یا اجرای برنامه روزانه به کمک منظم نیاز دارد، خانواده میتواند درباره درخواست مراقب بیمار در منزل مشهد اطلاعات بیشتری بگیرد. مراقب در انجام امور روزمره بر اساس شرح خدمت و برنامه بیمار کمک میکند؛ اما درمان زخم، تزریق، ارزیابی پزشکی و کارهای تخصصی پرستاری باید به فرد دارای صلاحیت مربوط سپرده شود.
جمعبندی و چکلیست کوتاه خانواده
حمام در تخت بیمار وقتی ایمنتر و محترمانهتر است که پیش از شروع، وضعیت بیمار بررسی شود؛ رضایت و حریم او حفظ گردد؛ وسایل آماده باشند؛ آب و اتاق دمای راحت داشته باشند؛ جابهجایی فقط با روش آموزشدادهشده انجام شود؛ بدن مرحلهبهمرحله شسته، آبکشی و خشک شود؛ و پوست و تجهیزات پزشکی در پایان دوباره بررسی شوند. ثبت درد، تحمل فعالیت و تغییرات پوست نیز ادامه مراقبت را برای خانواده و تیم درمان روشنتر میکند.
اگر در مشهد برای اجرای منظم برنامه بهداشت فردی، همراهی در امور روزانه و مراقبت غیرتخصصی بیمار به کمک نیاز دارید، میتوانید از صفحه مراقب بیمار در منزل مشهد درخواست خود را ثبت کنید. هنگام ثبت، توان حرکتی، تجهیزات متصل، وضعیت هوشیاری و نوع کمک مورد نیاز را دقیق بنویسید تا شرح خدمت روشن باشد. در علائم اورژانسی با ۱۱۵ تماس بگیرید و برای اقدامات پزشکی یا پرستاری تخصصی از پزشک و پرستار واجد صلاحیت کمک بگیرید.