نظافت سطوح پرتماس اطراف بیمار در منزل؛ چک‌لیست خانواده
این مطلب بر پایه‌ی سیاست تحریریه حالنو منتشر شده است؛ شیوه‌ی ارزیابی تخصصی را در سیاست بازبینی پزشکی ببینید.
# نظافت سطوح پرتماس اطراف بیمار در منزل؛ چک‌لیست خانواده
برای نظافت سطوح پرتماس اطراف بیمار در منزل، ابتدا مشخص کنید دست‌ها بیشتر با کدام وسایل تماس دارند، مسئول انجام کار را روشن کنید و روش هر سطح را بر اساس دستور محصول و سازنده وسیله انتخاب کنید. میز کنار تخت، دستگیره در و کنترل تلویزیون ممکن است از گوشه‌های کم‌استفاده اتاق بیشتر به توجه نیاز داشته باشند. برنامه خوب، لزوماً طولانی نیست؛ باید قابل اجرا باشد و همه اعضای خانواده بدانند چه کاری انجام شده است.
این راهنما برای خانواده‌های مشهد و همراهان بیمار نوشته شده و درباره نظافت معمول محیط خانه است، نه استریل‌کردن تجهیزات پزشکی. اگر بیمار دستور اختصاصی کنترل عفونت دارد، همان برنامه درمانی در اولویت است. نظافت خانه جای شستن دست، مراقبت تخصصی، تهویه مناسب یا پیگیری بیماری را نمی‌گیرد و تمیز به نظر رسیدن اتاق نیز به معنای نبود خطر انتقال عفونت نیست.
سطح پرتماس را در همان خانه شناسایی کنید
یک فهرست آماده فقط نقطه شروع است. از بیمار و فردی که بیشتر همراه اوست بپرسید در طول روز از چه وسایلی استفاده می‌کنند. ممکن است در یک خانه دسته صندلی و در خانه دیگر زنگ درخواست کمک، کلید چراغ یا دستگیره کشو بیشتر لمس شود. لازم نیست همه وسایل اتاق را با یک روش یا در یک زمان تمیز کنید؛ جنس سطح، میزان استفاده و وضعیت بیمار در تصمیم‌گیری اهمیت دارند.
برای شروع، مسیر یک فعالیت معمول را دنبال کنید: بیمار برای روشن‌کردن چراغ به کجا دست می‌زند؟ تلفن را کجا می‌گذارد؟ همراه برای بازکردن در چه بخشی را لمس می‌کند؟ این پرسش‌ها کمک می‌کنند محل‌های فراموش‌شده مشخص شوند. درباره وسایلی که مالک شخصی دارند، پیش از جابه‌جایی اجازه بگیرید. مرتب‌کردن بدون اطلاع، ممکن است دسترسی بیمار به تلفن یا وسیله درخواست کمک را مختل کند.
یک فهرست کوتاه برای بررسی اولیه
- دستگیره‌های در و کشوهای مورد استفاده بیمار و همراه؛
- بخش‌های پرکاربرد میز کنار تخت و دسته صندلی؛
- کلید روشنایی، کنترل تلویزیون و تلفن، با رعایت دستور سازنده؛
- شیر آب و نقاط پرتماس سرویس بهداشتی مورد استفاده؛
- وسایل کمک‌حرکتی، فقط مطابق راهنمای همان وسیله.
این فهرست نسخه یکسان برای همه بیماران نیست. مثلاً اگر سالمند از وسیله‌ای استفاده نمی‌کند، صرف حضور آن در اتاق، دلیل اولویت بالاتر نیست. در مقابل، وسیله کوچکی که میان چند نفر جابه‌جا می‌شود ممکن است در برنامه جا مانده باشد. فهرست را به چند مورد واقعی محدود کنید تا اجرای آن میان کارهای روزمره فراموش نشود.
تمیزکردن و ضدعفونی‌کردن یک کار واحد نیستند
در راهنمای نظافت و ضدعفونی خانه از CDC، تمیزکردن به برداشتن آلودگی از سطح اشاره دارد و پیش از ضدعفونی انجام می‌شود. وجود فرد بیمار یا ضعف ایمنی می‌تواند نیاز به ضدعفونی را تغییر دهد. محصول باید با سطح سازگار باشد و دستور برچسب رعایت شود. برای وسایل الکترونیکی نیز توصیه سازنده ملاک است. بنابراین نمی‌توان یک ماده و یک روش را بدون بررسی برای همه وسایل اتاق پیشنهاد کرد.
پیش از شروع، روشن کنید درباره کدام مرحله صحبت می‌کنید. عبارت «همه‌جا ضدعفونی شد» اگر معلوم نباشد چه سطحی با چه محصولی و طبق کدام دستور رسیدگی شده، گزارش دقیقی نیست. اگر خانواده درباره ضرورت ضدعفونی برای وضعیت خاص بیمار تردید دارد، از تیم درمان راهنمایی بگیرد. در این مقاله دستور ساخت محلول، غلظت عمومی یا زمان تماس یکسان برای محصولات مختلف ارائه نمی‌شود.
پیش از نظافت، محیط را آماده کنید
زمان انجام کار را با بیمار هماهنگ کنید تا با غذاخوردن، استراحت یا مراقبت برنامه‌ریزی‌شده تداخل نداشته باشد. وسایل شخصی را با اجازه او به محل مشخص منتقل کنید و پس از پایان به همان جای قابل دسترس برگردانید. دارو، خوراکی و لوازم مراقبت را روی سطحی که قرار است نظافت شود باقی نگذارید. راه عبور را نیز با سطل، بسته مواد یا سیم وسایل مسدود نکنید.
خانواده بهتر است از قبل بداند کدام سطح به ماده خاص حساس است یا راهنمای نگهداری ویژه دارد. نام و دستور محصول موجود را در دسترس مسئول نظافت قرار دهید؛ ظرف بی‌نام یا توضیح شفاهی مبهم، مبنای مناسبی برای کار نیست. اگر برچسب خوانا نیست یا محصول برای آن سطح مشخص نشده، پیش از استفاده سؤال کنید. عوض‌کردن مکرر مواد بدون هماهنگی، پیگیری علت آسیب یا ناراحتی احتمالی را هم دشوار می‌کند.
ایمنی مواد را با حدس جایگزین نکنید
محصولات نظافت را با یکدیگر مخلوط نکنید. طبق راهنمای بهداشت عمومی کانادا درباره نظافت و ضدعفونی، زمان تماس محصول، تهویه و تجهیزات محافظ باید مطابق دستور آن باشد؛ ترکیب سفیدکننده با مواد دیگر ممکن است گاز سمی ایجاد کند. وسایل نظافتِ قابل استفاده مجدد نیز باید مطابق راهنمای خودشان شسته شوند و پس از پایان کار، بهداشت دست رعایت شود. بوی قوی‌تر نشانه اثربخشی بیشتر نیست.
اگر بیمار به بو یا فرآورده‌ای واکنش نشان داده، موضوع را پیش از شروع کار به مسئول مربوط بگویید و برای انتخاب روش مناسب راهنمایی بگیرید. مواد را روی بدن، لباسِ در حال پوشیدن یا نزدیک صورت فرد به کار نبرید. اگر هنگام استفاده، تنگی نفس یا حال عمومی نگران‌کننده ایجاد شد، کار را متوقف کنید، از تماس بیشتر جلوگیری کنید و برای کمک فوری با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید؛ انجام نظافت اولویت بالاتری از ایمنی افراد ندارد.
برای هر وسیله، روش خودش را در نظر بگیرید
میز، تلفن، پارچه و وسیله پزشکی را یک گروه یکسان فرض نکنید. درباره کنترل و تلفن، راهنمای سازنده را پیدا کنید؛ روش سطح میز ممکن است برای آن‌ها مناسب نباشد. درباره دستگاه‌های پزشکی، راهنمای دستگاه و توصیه فرد متخصص ملاک است. بازکردن اجزا، دست‌کاری اتصالات یا استفاده از ماده جدید برای اینکه وسیله «تمیزتر شود» نباید خودسرانه انجام شود.
اگر بیمار اکسیژن، وسیله متصل، پانسمان یا تجهیزات مراقبتی دارد، نظافت اطراف آن را بدون دست‌کاری وسیله هماهنگ کنید. این مقاله دستور رسیدگی به خون، ترشحات، ابزار تیز یا تجهیزات تخصصی نیست. برای چنین مواردی از پرستار یا تیم درمان برنامه مشخص بخواهید؛ دستور نظافت میز معمولی را به موقعیت‌های تخصصی تعمیم ندهید. اگر درباره محدوده مجاز کار مراقب تردید دارید، پیش از شروع همان مورد را روشن کنید.
دستمال و دستکش را هم وارد برنامه کنید
در خانه‌ای که چند نفر کمک می‌کنند، باید مشخص باشد دستمال هر بخش کجا نگهداری می‌شود و پس از استفاده چه وضعیتی دارد. دستمال استفاده‌شده را کنار وسایل آماده مصرف نگذارید و درباره استفاده دوباره، دستور محصول و برنامه نظافت را رعایت کنید. هدف این است که فرد بعدی بتواند وسیله آماده استفاده را از وسیله نیازمند رسیدگی تشخیص دهد؛ صرف مرتب‌بودن ظاهر قفسه این تفاوت را نشان نمی‌دهد.
اگر محصول استفاده از دستکش را لازم می‌داند، همان دستور را دنبال کنید. داشتن دستکش نباید باعث شود فرد با همان دست به تلفن، خوراکی یا صورت خود دست بزند و وضعیت کار را فراموش کند. برای توضیح نقش و محدودیت آن، مقاله دستکش در مراقبت بیمار در منزل را بخوانید. این بخش جای آموزش عملی تجهیزات محافظ برای مراقبت تخصصی را نمی‌گیرد.
برنامه را میان خانواده و مراقب قابل تحویل کنید
یک یادداشت ساده با چهار بخش کافی است: سطح مورد نظر، مسئول کار، وضعیت انجام و نکته باقی‌مانده. برای نمونه بنویسید میز کنار تخت رسیدگی شده اما روش تمیزکردن کنترل هنوز از راهنمای سازنده مشخص نشده است. چنین گزارشی از تیک‌زدن کلی «اتاق تمیز شد» کاربردی‌تر است، چون نفر بعدی می‌داند چه چیزی نیاز به پیگیری دارد و لازم نیست کار نامشخص را با حدس ادامه دهد.
این یادداشت برای سرزنش افراد یا ایجاد پرونده طولانی نیست. اگر برنامه به‌طور مرتب اجرا نمی‌شود، ابتدا علت عملی آن را بررسی کنید: وسایل در دسترس نیست، مسئول مشخص نشده یا زمان‌بندی با نیاز بیمار تداخل دارد؟ سپس همان مانع را اصلاح کنید. خانواده مسئولیت نظافت عمومی را خودکار به پرستار نسبت ندهد؛ محدوده خدمت و نقش هر فرد باید هنگام هماهنگی روشن باشد.
مثال یک برنامه واقع‌بینانه در خانه
فرض کنید مادر خانواده بیشتر روز را در اتاق است و دو نفر به نوبت همراه او هستند. هر دو تصور می‌کنند فرد دیگر به میز و کنترل رسیدگی کرده است. به جای افزودن چند دستور تازه، خانواده فهرست کوتاه سطوح و مسئول پیگیری را مشخص می‌کند. درباره کنترل ابتدا راهنمای وسیله بررسی می‌شود و وضعیت آن جداگانه نوشته می‌شود؛ بیمار نیز می‌داند پس از پایان کار تلفن و وسایلش به کجا برمی‌گردند.
پس از چند روز، خانواده بررسی می‌کند آیا برنامه با زندگی واقعی سازگار بوده است یا خیر. اگر نوشتن جزئیات زیاد باعث رهاشدن کار شده، ثبت را کوتاه‌تر می‌کند، نه اینکه ایمنی را حذف کند. اگر وضعیت بیمار تغییر کرده یا تیم درمان دستور تازه‌ای داده، برنامه خانه هم بر همان اساس بازبینی می‌شود. نسخه دیروز نباید بدون توجه به تغییر شرایط، تنها به دلیل عادت ادامه پیدا کند.
پرسش‌های متداول
آیا باید همه وسایل اتاق بیمار همیشه ضدعفونی شوند؟
برای همه خانه‌ها نمی‌توان چنین حکم یکسانی داد. وضعیت بیمار، نوع آلودگی، سطح و برنامه تیم درمان اهمیت دارند. ابتدا نیاز واقعی و دستور مناسب را روشن کنید؛ تکرار استفاده از مواد مختلف بدون دلیل و بدون رعایت برچسب، جای یک برنامه مشخص را نمی‌گیرد.
آیا زمان تماس همه محصولات یکسان است؟
خیر؛ زمان و روش استفاده را از برچسب همان محصول بخوانید. اگر دستور روشن نیست، قبل از استفاده از مرجع معتبر محصول سؤال کنید. زمان پیشنهادشده برای یک فرآورده را به ماده دیگری تعمیم ندهید و برای سریع‌تر تمام‌شدن کار، مراحل لازم را حذف نکنید.
آیا نظافت سطوح، شستن دست را بی‌نیاز می‌کند؟
خیر. رسیدگی به محیط و بهداشت دست دو بخش جداگانه‌اند. وسایل تمیز هم ممکن است دوباره لمس شوند. برای مرور موقعیت‌های مهم، راهنمای بهداشت دست در مراقبت از بیمار در منزل را در اختیار همراهان بگذارید و برنامه تیم درمان را رعایت کنید.
برای هماهنگی خدمات پرستاری در مشهد چه توضیحی بدهیم؟
نیاز تخصصی بیمار و وجود هر دستور کنترل عفونت را هنگام ثبت درخواست توضیح دهید. مشخص کنید پرسش شما درباره مراقبت تخصصی است یا نظافت عمومی خانه؛ این دو را یک خدمت فرض نکنید. درباره محدوده کار و مسئولیت خانواده از ابتدا توافق روشن داشته باشید.
جمع‌بندی و ثبت درخواست
نظافت سطوح پرتماس اطراف بیمار با شناخت نقاط واقعی تماس، رعایت راهنمای محصول و تقسیم مسئولیت روشن شروع می‌شود. یک برنامه کوتاه که با شرایط خانه و نظر تیم درمان هماهنگ باشد، از گزارش‌های کلی و استفاده بی‌برنامه از مواد قابل پیگیری‌تر است. حفظ دسترسی بیمار به وسایل شخصی و ایمنی هنگام کار نیز بخشی از همان برنامه است.
اگر در مشهد برای مراقبت تخصصی بیمار نیاز به هماهنگی دارید، از صفحه درخواست پرستار در منزل مشهد اقدام کنید و شرح نیاز و دستورهای موجود را بنویسید. حالنو فعلاً در مشهد فعالیت می‌کند. ثبت درخواست خدمات عادی جای رسیدگی اضطراری نیست و نظافت عمومی نیز باید جدا از خدمات تخصصی، با مسئولیت مشخص هماهنگ شود.